Toegankelijkheid was lang een kwestie van fatsoen. Sinds de Europese toegankelijkheidsrichtlijn in Nederlandse wetgeving is omgezet, is het voor een flink deel van de digitale dienstverlening ook een verplichting. En anders dan bij veel regelgeving is de norm hier gelukkig glashelder.
Welke diensten het raakt
De Europese toegankelijkheidsrichtlijn (EAA) geldt sinds 28 juni 2025 en raakt onder meer e-commerce, bankdiensten voor consumenten, e-books, telecom en personenvervoer. Micro-ondernemingen die diensten leveren (minder dan tien medewerkers én een omzet of balanstotaal onder de twee miljoen euro) zijn uitgezonderd. Voor lopende dienstencontracten geldt een overgangstermijn.
Voor overheden gold via de Wet digitale overheid al langer een toegankelijkheidsplicht, inclusief een verplichte toegankelijkheidsverklaring. Werk je voor de publieke sector, dan is dit dus geen nieuws maar wel een goed moment om de verklaring te actualiseren.
De norm: WCAG 2.1 niveau AA
De Europese norm EN 301 549 verwijst naar WCAG 2.1 niveau AA. Dat klinkt als een dik document, maar in de praktijk komt het neer op een beperkt aantal dingen die vaak misgaan:
- Contrast: normale tekst minimaal 4,5:1 ten opzichte van de achtergrond. Lichtgrijs op wit valt hier bijna altijd doorheen, net als huisstijloranje op wit.
- Toetsenbordbediening: elke functie bereikbaar zonder muis, met een zichtbare focus. Modals en dropdowns zijn hier de klassieke struikelblokken.
- Tekstalternatieven: zinvolle alt-teksten bij functionele afbeeldingen, en juist een lege alt bij decoratie.
- Formulieren: labels die aan hun veld gekoppeld zijn, foutmeldingen die vertellen wát er mis is en die ook door een schermlezer worden opgepikt.
- Structuur: één h1 per pagina, koppen zonder niveausprongen en echte landmarks in plaats van een zee van divs.
Waar het in de praktijk misgaat
Bijna niemand faalt op onwil. Het gaat mis op detail: een bestelknop die alleen met de muis werkt, een foutmelding die uitsluitend in rood wordt getoond, een datumkiezer uit een component-bibliotheek die nooit op toetsenbordbediening is getest.
Wat helpt is testen met de daadwerkelijke doelgroep in plaats van alleen met een tool. Bij het cliëntportaal voor Zorggroep Delta hebben we het ontwerp getest met gebruikers van 19 tot 87 jaar. Dat leverde meer bruikbare bevindingen op dan welke geautomatiseerde scan ook.
Zelf een eerste indruk krijgen
Doe drie dingen op je eigen site. Navigeer een volledige bestelling met alleen de Tab-toets. Zet je browser op 200 procent zoom en kijk of alles nog bereikbaar is. En laat een automatische scan los op je belangrijkste pagina’s . Die vangt ongeveer een derde van de problemen, maar wel de makkelijkst op te lossen derde.
Komt daar meer uit dan je lief is, dan is een UX-check een logische volgende stap: we lopen de belangrijkste flows na en leveren een lijst met bevindingen op prioriteit, zodat je zelf kunt bepalen wat je eerst aanpakt.